en بررسی اثرات درمانی عصاره گل گاوزبان ایرانی (Echium Amoenum) بر اضطراب، استرس ادراک‌شده و تنظیم چرخه قاعدگی در زنان مبتلا به تأخیر قاعدگی: پروتکل یک کارآزمایی بالینی تصادفی سه‌سوکور زنان Obstetrics and Gynecology پژوهشی Original <p data-end="776" data-start="100"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong data-end="122" data-start="112">مقدمه:</strong> به‌جز بارداری، آمنوره ثانویه عمدتاً ناشی از آمنوره عملکردی هیپوتالامیک (FHA) و سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) است. گیاه گل گاوزبان ایرانی (Echium amoenum) دارای ویژگی‌های قابل توجهی از جمله اثرات ضد استرس و ضد اضطراب، توانایی افزایش هورمون‌های جنسی و وجود اسیدهای چرب پیش‌ساز پروستاگلاندین‌هاست. از این‌رو، این گیاه به‌عنوان درمانی بالقوه برای FHA ناشی از استرس روانی و PCOS و در نتیجه از سرگیری فعالیت تخمدان مورد توجه قرار گرفته است. بر این اساس، مطالعه حاضر با هدف تعیین اثر عصاره آبی گل گاوزبان ایرانی بر میزان اضطراب، استرس ادراک‌شده و بروز قاعدگی در زنانی که با تأخیر قاعدگی به مراکز بهداشتی و درمانی دولتی و خصوصی گناباد مراجعه می‌کنند، طراحی شد.</span></span></p> <p data-end="1743" data-start="778"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong data-end="786" data-start="778">روش:</strong> این مطالعه یک کارآزمایی بالینی تصادفی سه‌سوکور است که بر روی 82 زن غیر باردار مبتلا به تأخیر قاعدگی ناشی از آمنوره عملکردی هیپوتالامیک (FHA) و سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) در سال 2023 در مراکز بهداشتی و درمانی دولتی و خصوصی گناباد انجام خواهد شد. نمونه‌ها به‌صورت در دسترس انتخاب و با استفاده از بلوک‌های جایگشتی با حجم 2 و 4 به دو گروه آزمون (گل گاوزبان) و کنترل (دارونما) تخصیص خواهند یافت. گروه آزمون به مدت 6 هفته، روزانه یک کپسول 500 میلی‌گرمی حاوی عصاره آبی گل گاوزبان ایرانی نیم ساعت پس از صبحانه مصرف می‌کنند و گروه کنترل در همین بازه زمانی کپسول حاوی نشاسته ذرت به‌عنوان دارونما دریافت خواهد کرد. گردآوری داده‌ها با استفاده از پرسشنامه جمعیت‌شناختی، پرسشنامه استاندارد استرس ادراک‌شده کوهن، پرسشنامه استاندارد اضطراب همیلتون، فرم ثبت مصرف دارو، پرسشنامه ثبت چرخه قاعدگی و پرسشنامه ثبت رژیم غذایی انجام خواهد شد. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه 21 و با استفاده از مدل رگرسیون معادلات برآورد تعمیم‌یافته (GEE) در سطح معنی‌داری 0.05 تحلیل خواهند شد.</span></span></p> <p data-end="1957" data-start="1745"><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong data-end="1753" data-start="1745">بحث:</strong> در صورت تأیید اثرات مثبت عصاره آبی گل گاوزبان ایرانی در مدیریت FHA ناشی از استرس و PCOS، استفاده از این درمان گیاهی می‌تواند به‌عنوان مداخله‌ای ایمن و بدون عوارض جانبی برای این گروه از بیماران توصیه شود.</span></span></p> <span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><b><span style="background:#8a8c8e"><span style="color:white"><span style="letter-spacing:.15pt">Aims</span></span></span></b><b> </b><span style="letter-spacing:.15pt">Except in pregnancy, functional hypothalamic amenorrhea (FHA) and polycystic ovary syndrome (PCOS) are the most prevalent causes of secondary amenorrhea. <i>Echium amoenum</i> (EA) Fisch & C.A.Mey. (Iranian Gol-e-Gavzaban or Iranian borage) possesses several notable properties, including anti-stress and anxiolytic effects, the capacity to elevate sex hormones, and the presence of prostaglandin precursor fatty acids. As a result, EA is being considered as a potential treatment for FHA induced by mental stress and PCOS, which may lead to the resumption of ovarian activity. This study aimed to determine the effect of thequeous extract of EA on the level of anxiety, perceived stress, and occurrence of menstruation in women with menstrual postponement referring to public comprehensive health centers and private gynecology clinics in Gonabad, Iran.</span><br> <span style="line-height:normal"><b><span style="background:#8a8c8e"><span style="color:white"><span style="letter-spacing:-.15pt">Materials & Methods</span></span></span></b><b> </b><span style="background:white"><span style="color:#1c1c1c">This triple-blind randomized clinical trial was conducted on 82 non-pregnant women with menstruation postponement due to hypothalamic functional stress amenorrhea and polycystic ovarian syndrome. The women were referred to public comprehensive health centers and private gynecology clinics in Gonabad, Iran, in 2023. The subjects were randomly assigned to two groups: the test group (EA aqueous extract) and the control group (placebo) using the convenience sampling method and permutation blocks of size 2 and 4. The test group received 500 mg oral capsules containing the aqueous extract of EA, while the control group received capsules containing cornstarch as a placebo for 6 weeks, taking one capsule every day, 30 minutes after breakfast. Data were collected using demographic and obstetric questionnaires, the Cohen Perceived Stress Scale, the Hamilton Anxiety Rating Scale, a drug consumption form, a menstrual cycle registration questionnaire, and a food plan registration questionnaire. The data were analyzed using SPSS (version 21). The generalized estimating equations model was applied at a significance level of 0.05.</span></span></span><br> <span style="line-height:normal"><b><span style="background:#8a8c8e"><span style="color:white"><span style="letter-spacing:-.25pt">Conclusion</span></span></span></b> <span style="background:white"><span style="color:#1c1c1c">If the findings indicate a favorable impact of utilizing EA aqueous extract for managing stress-induced FHA and PCOS, the administration of this herbal remedy may be recommended as a safe intervention with no adverse effects for these patient cohorts.</span></span></span></span></span><br> <br> <div aria-label="Page Break" class="cke_pagebreak" contenteditable="false" data-cke-display-name="pagebreak" data-cke-pagebreak="1" style="page-break-after:always" title="Page Break"></div> گل گاوزبان ایرانی, آمنوره ثانویه, اضطراب, استرس ادراک‌شده, کارآزمایی بالینی, گیاهان دارویی Anxiety, Echium amoenum, Medicinal plants, Perceived stress, Randomized controlled trial, Secondary amenorrhea 106 117 http://imtj.gmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4027-2&slc_lang=en&sid=1 Sakina Nazeri سکینه ناظری nazerisakina@gmail.com 8000319475328460038699 8000319475328460038699 No Department of Midwifery, School of Medicine, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, IR, Iran دانشگاه علوم پزشکی گناباد fatemeh mohammad zadeh فاطمه محمدزاده fmhz.uni@gmail.com 8000319475328460038700 8000319475328460038700 No Department of Epidemiology and Biostatistics, School of Health, Social Development and Health Promotion Research Center, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, IR, Iran دانشگاه علوم پزشکی گناباد elyas nattagh الیاس نطاق nattagh.elyas@gmail.com 8000319475328460038701 8000319475328460038701 No Assistant Professor of Nutritional Sciences, Department of Nutrition, Food Sciences and Clinical Biochemistry, School of Medicine, Social Determinants of Health Research Center, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, IR, Iran دانشگاه علوم پزشکی گناباد Fariba Askari فریبا عسکری faribaaskari100@gmail.com 8000319475328460038702 8000319475328460038702 Yes Assistant Professor in Reproductive Health, School of Medicine, Reproductive Health and Population Research Center, Gonabad University of Medical Sciences, Gonabad, IR, Iran دانشگاه علوم پزشکی گناباد