مقدمه: عفونت ویروس هپاتیت B (HBV) همچنان یک مسئله مهم بهداشت عمومی در سراسر جهان است که تشخیص و نظارت به موقع را ضروری می‌سازد. هدف از این مطالعه ارزیابی ارزش پیش‌بینی‌کننده روش‌های مختلف آزمایشگاهی برای اندازه‌گیری آنتی‌ژن سطحی هپاتیت B (HBsAg) است.
روش‌ها: در این مطالعه توصیفی-مقطعی، نتایج برنامه ارزیابی کیفیت خارجی (EQAP) در بیش از 1000 آزمایشگاه تشخیص طبی در کشور برای اندازه‌گیری آنتی‌ژن سطحی ویروس هپاتیت B طی سال‌های 2007 تا 2018 بررسی و در نهایت داده‌های حاصل از آن توسط نرم‌افزار آماری SPSS نسخه 21 تجزیه و تحلیل شد.
نتایج: نتایج آزمایش مثبت و منفی دوره‌های مختلف کنترل کیفیت خارجی مشاهده می‌شود و در روش سنجش ایمونوسوربنت متصل به آنزیم (ELISA)، موارد مثبت کاذب تا حد زیادی در مواردی که نمونه کنترل منفی بوده است، مشاهده می‌شود. علت این امر واکنش متقاطع بین مولکول‌های کدگذاری شده در کیت ELISA است. در روش الایزا، تفاوت قابل توجهی در برندهای مختلف وجود دارد که ناشی از دانش فنی و فناوری به کار رفته در تولید آن کیت است، به عبارت دیگر، استفاده از اپی‌توپ‌های کاملاً اختصاصی برای تولید کیت الایزا.
نتیجه‌گیری: علیرغم اختصاصیت پایین روش الایزا برای موارد منفی کاذب، دسترسی آسان، هزینه مناسب و سایر مزایای آن، آن را در تشخیص‌های آزمایشگاهی ضروری می‌کند. توصیه می‌شود آزمایشگاه‌ها برای گزارش نتایج مثبت کاذب بر اساس یافته‌های کنترل کیفی خارجی، استفاده از کیت‌هایی با حداقل میزان خطا را در اولویت قرار دهند