مقدمه: تبادل اطلاعات سلامت (HIE) نقشی حیاتی در ارتقای کیفیت مراقبت‌های بهداشتی، کاهش هزینه‌ها و افزایش کارایی سیستم ایفا می‌کند. با وجود این مزایا، چالش‌های متعددی مانع از به‌کارگیری گسترده آن شده‌اند. هدف این مطالعه مروری، بررسی روش‌های گوناگون مورد استفاده برای تبادل داده‌های سلامت است.
روش‌ها: این مطالعه مروری نظام‌مند بر اساس دستورالعمل PRISMA انجام شد. مقالات مرتبط با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط با HIE از پایگاه‌های اطلاعاتی Scopus، Web of Science و PubMed استخراج شدند. جستجو در تاریخ ۲۵ مارس ۲۰۲۵ و با پوشش مقالات منتشرشده بین سال‌های ۲۰۰۰ تا پایان ۲۰۲۴ صورت گرفت. از میان ۷۳۸ رکورد اولیه شناسایی‌شده، پس از حذف موارد تکراری و غربالگری، ۲۹ مقاله در تحلیل نهایی گنجانده شدند. داده‌های مربوط به انواع سیستم‌های HIE، فناوری‌های به‌کاررفته، معماری‌های سیستم، مزایا و چالش‌ها استخراج و به صورت توصیفی تحلیل و گزارش شدند.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که سیستم‌های HIE در سه سطح منطقه‌ای، ملی و غیرمتمرکز طراحی و پیاده‌سازی می‌شوند؛ به طوری که حدود ۳۸ درصد از مطالعات بر سیستم‌های ملی و ۳۱ درصد بر پیاده‌سازی‌های منطقه‌ای تمرکز داشته‌اند. فناوری‌های سنتی مانند Health Level Seven (HL7) (مورد استفاده در بیش از ۹ مقاله، معادل بیش از ۳۰ درصد مطالعات بررسی‌شده) و Fast Healthcare Interoperability Resources (FHIR) (حدود ۳ مقاله) در کنار فناوری‌های نوظهوری همچون بلاک‌چین (حدود ۳ مقاله) و اینترنت اشیاء (IoT) به کار گرفته می‌شوند. معماری‌های تبادل داده شامل متمرکز، غیرمتمرکز و ترکیبی (هیبریدی) شناسایی شدند که هر یک دارای نقاط قوت و محدودیت‌های خاص خود هستند. مزایای عمده HIE شامل بهبود هماهنگی مراقبت، کاهش خطاهای پزشکی و صرفه‌جویی مالی بود، در حالی که چالش‌های اصلی شامل مسائل مربوط به تعامل‌پذیری (interoperability)، نگرانی‌های امنیتی و پایداری مالی می‌شد.
نتیجه‌گیری: سیستم‌های HIE که از روش‌ها و تکنیک‌های متنوعی—از معماری‌های متمرکز مبتنی بر HL7/FHIR گرفته تا چارچوب‌های غیرمتمرکز بلاک‌چین—بهره می‌برند، پتانسیل قابل‌توجهی برای بهبود اشتراک‌گذاری اطلاعات در سیستم‌های سلامت دارند؛ با این حال، نیازمند استانداردسازی، تقویت زیرساخت‌های فنی و سیاست‌گذاری‌های حمایتی هستند. فناوری‌های نوظهوری مانند بلاک‌چین می‌توانند امنیت و شفافیت را ارتقا دهند، هرچند به‌کارگیری آن‌ها به سرمایه‌گذاری کافی و آموزش نیروی کار وابسته است.